تاریخ‌نگار بازی‌های کامپیوتری‌: بازی‌های آنلاین چگونه شکل گرفتند
تلاش برای طراحی بازی‌های رایانه‌ای آنلاین در سراسر دهه 70 میلادی به طور مداوم ادامه داشت و البته در این زمینه دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی پیشتاز بودند.
به گزارش فارس، در سال 1977 محققان و دانشمندان فعال درXerox PARK    که یک پارک تحقیقاتی و علمی در حوزه فناوری‌های رایانه‌ای محسوب می‌شد نسخه تازه‌ای از بازیMaze War    را طراحی کردند که روی شبکه انترنت قابل اجرا بود. این بازی همچنین با پروتکل شبکه‌ایXNS    هم سازگاری داشت.    
در دهه 80 نیز این فرآیند ادامه یافت و از جمله در سال 1982 کریستوفر کنت به یکی از چهره‌های شناخته شده در زمینه طراحی بازی‌های آنلاین مبدل شد. وی که به این مقوله علاقه زیادی داشت چند سال بعد در آزمایشگاه تحقیقاتیDEC WRL    وابسته به شرکتDigital Equipment Corporation    مشغول به کار شد.    
وی مطالعات و تحقیقات خود در مقطع دکترا را نیز در همین آزمایشگاه انجام داد. در آن زمان تعداد دیگری از کارکنان سابقXerox PARK    نیز در این آزمایشگاه مشغول به کار شده بودند که یکی از آنها گن مک دانیل بود. وی به کنت یک کپی از کدهای منبع بازیMesa    را تحویل داد که نسخه‌ای از بازیMaze    بود که روی سیستم‌های شرکت زیراکس قابل نصب و اجرا بود. وی همچنین برخی جزییات فنی دیگر را نیز در این زمینه در اختیار وی قرار داد.    
در آن ایام به دنبال همکاری‌های دانشگاهMIT    و شرکتDEC    سیستم‌های رایانه‌ای جدیدی موسوم بهX Window   ابداع شده بودند. کنت نسخه‌ای تحت شبکه ازMaze war    را که با این سیستم سازگار باشد به نگارش درآورد و آن را در دسامبر سال 1986 عرضه کرد.    
این نسخه از پرت 1111 استفاده می‌کرد و با استفاده از رایانه‌های غول پیکرworkstation    مجهز به سیستم عامل یونیکس هم قابل اجرا بود. همچنین این سیستم‌ها به اینترنت که تازه راه‌اندازی شده بود نیز متصل بودند بنابراین کنت پایه‌گذار یکی از اولین بازی‌های قابل اجرا در محیط اینترنت بود.    
این بازی دومین بازی سازگار با پروتکلTCP/IP    نیز محسوب می‌شد که امروزه پروتکل استاندارد اینترنت و وب محسوب می‌شود.    
در سال 1986 و به فاصله کوتاهی از عرضه این بازی توسط کنت، بازیXtrek    هم از راه رسید اما این بازی به طور مستقیم از پروتکل‌های اینترنتی استفاده نمی‌کرد و در عوض از یک پروتکل دیگر شبکه‌ای بهره می‌برد که بعدها منسوخ شد.    
در سال 1983، فردی به نام گری تارولی، یک برنامه شبیه ساز پرواز را برای رایانه‌ها به مرحله نگارش درآورد که روی رایانه‌هایworkstation    شرکت سیلیکون گرافیک قابل اجرا بود. در سال 1984، قابلیت‌های شبکه‌ای رایانه‌ها افزایش یافت و ارتباط دو سیستم رایانه‌ای با استفاده از کابل‌های سریالی به سادگی ممکن شد.    
البته محققان ناسا 11 سال قبل این کار را انجام داده بودند وبازیMaze war    را نیز به طور شبکه‌ای با موفقیت اجرا کرده بودند. در ادامه بر تعداد رایانه‌های مورد پشتیبانی در شبکه‌ها افزوده شد و تعداد بیشتری از workstation  ‌ها در قالب یک شبکه به هم متصل شدند. البته در آن زمان هنوز استفاده از شبکه‌های اترنت بیشتر متداول بود. سرانجام در سال 1986، بازیSGI Dogfight   یکی دیگر از بازی‌هایی بود که با موفقیت با پروتکل اینترنتی سازگار شد و مورد توجه قرار گرفت.    
در آن زمان بسته‌های اطلاعاتی حاوی دیتا که برای تبادل اطلاعات مربوط به بازی‌های رایانه‌ای هم توسط کاربران مورد استفاده قرار می‌گرفت از نوع بسته‌هایbroadcast   بود. منظور آن بود که بازی‌ها در آن زمان محدود به یک شبکه مستقل و مجزا از دیگر شبکه‌ها بودند و اطلاعات و بسته‌های حاوی آن قادر به عبور از روترها نبودند در نتیجه بازی‌های آنلاین اولیه روی شبکه اینترنت قابل اجرا و در دسترس نبودند.    
در سال 1989، فناوری جدیدی موسوم به IP Multicast   شناسایی شد. این فناوری به سرعت در شبکه‌های رایانه‌ای موجود به کار گرفته و با استفاده از آن مشکلی که در بالا به آن اشاره کردیم برطرف شد. در نتیجه اجرای بازی‌ها از طریق سرویس‌های میزبانی مختلف روی اینترنت ممکن شد.    
ابداعIP Multicast    موجب شد تا به سرعت ده‌ها بازی شبکه‌ای ابداع شده و به طور گسترده در محیط اینترنت مورد استفاده قرار گیرد.    

صرفه‌جویی به سبکICT   
بالاخره ترکش اصلاح الگوی مصرف در روزهای پایانی سال به تنICT    هم گرفت.
یکی دو روز پیش معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت که برنامه اصلاح الگوی مصرف ارتباطات و فناوری در 51 بند تدوین شده که در آن راهکارهای بهره‌گیری ازICT    برای تحقق اصلاح الگوی مصرف در دستگاه‌های اجرایی مورد بررسی قرار گرفته.
این خبر باید از جهات مختلف بررسی و تحلیل بشه. در واقع میشه گفت این خبر خودش یک تنه همه‌رو حریفه. یعنی این خبرو هر کی بخونه و بدنش آدرنالین ترشح نکنه حتما خروسک میگیره. من قصد دارم به جای تحلیل و بررسی مطلب فوق تنها یک سوال مطرح کنم؛ اونهم اینه که اصولا در جایی که نون (نان) برای خوردن وجود نداره مگه میشه گفت که اسراف نکنید؟
توضیح: وقتی سرویس‌های ارتباطی و ابزار فناوری اطلاعات به صورت نسیه و به عقب‌مانده‌ترین شکلش در دسترس کاربران قرار داره و اصولا چیزی برای مصرف نیست، چطور میشه از صرفه‌جویی و درست مصرف کردن سخن گفت و واسش 51 بند هم تدوین کرد؟
در آخر هم چند بند از برنامه اصلاح الگوی مصرفICT    را براتون برمیشمرم تا شما هم بربتابید.    
بند یک: پیش از استفاده از لپ‌تاپ (کامپیوتر قابل حمل) حتما دستان خود را با آب و صابون بشویید.
بند 2: در هنگام استفاده از دوربین عکاسی دیجیتال حتما به یاد داشته باشید که از تجمعات غیرقانونی برپا شده توسط معاندین  و کوردلان تصویربرداری نکنید و باتری حافظه خود را صرف تصاویر مهم‌تر و پرمحتوا مثل رژه موش‌های آب‌راه خیابان ولیعصر حد فاصل پارک ساعی تا سه راه شهید بهشتی کنید.
بند 3: در استفاده از اینترنت، اینترانت، اونترنت و کلا نت به یاد داشته باشید که وارد سایت‌های غیراخلاقی و مستهجن از قبیل فیس‌بوک، توییتر، یاهو و بقیه نشوید چراکه احتمال گول خوردن در این اماکن بسیار زیاد است.
بند 4: به منظور صرفه‌جویی در مصرف سوخت و زمان بهتر است به جای استفاده ازGmail    از ایمیل ملی استفاده کنید، اصولا جی‌میل حرام است.    
بند 5: در صورت استفاده از تلفن‌همراه و برقراری تماس بدون اختلال (رویای صادقه) به سرعت به مکالمه خود پایان داده تا اطرافیان شما نیز بتوانند از این فرصت به وجود آمده بهره ببرند.    

فناوری اطلاعات دریچه ورود به سازمان تجارت جهانی
رییس شورای سیاست‌گذاری سمپوزیوم جامعه اطلاعاتی با تاکید بر نقش فناوری اطلاعات در گذر از اقتصاد سنتی به مدرن گفت که فناوری اطلاعات بسترساز مهم اقتصادی مدرن در کشور بوده و پیوندIT   به اقتصاد برای ورود به تجارت جهانی وWTO    ضروری است.
به گزارش فارس، فاضل لاریجانی در افتتاحیه نخستین همایش سمپوزیوم کانفنیس (سیستم‌های اطلاعاتی) گفت: در چند دهه اخیر بروز تحولات شگفت‌انگیز سبب شده تغییراتی بنیادین در منظومه ارتباطات انسانی، اجتماعی و علمی در دنیا حادث شود که کشور ما نیز از تاثیرات این تحولات مستثنا نبوده است.    رییس شورای سیاست‌گذاری سمپوزیوم جامعه اطلاعاتی افزود: از این رو است که ضرورت تدوین و پرداختن ارکان و زیرساخت‌های نظام فناوری اطاعات در کشورمان کاملا محسوس است.    
وی ادامه داد: امروزه فناوری اطلاعات در کنار نیازهای اساسی چهارگانه توسعه جوامع جهانی مطرح است و رشد و توسعه جوامع بدون در نظر گرفتن این نیاز اساسی مقدور نیست.    وی خاطرنشان کرد: با توجه به نقشIT    در گذر از اقتصاد سنتی به اقتصاد مدرن دانش‌محور، فناوری اطلاعات بسترساز حضور کشور درعرصه‌های جهانی می‌شود.    
رییس شورای سیاست‌گذاری سمپوزیوم جامعه اطلاعاتی خاطرنشان کرد: در این میان مخصوصا به دلیل پیوند فناوری اطلاعات با اقتصاد برای ورود بهWTO   و عرصه‌های تجارت جهانی ضرورت اولویت پرداخت به دانش روزICT    کاملا احساس می‌شود.    همایش دو روزه سمپوزیومConfenis    با هدف شناخت دقیق ساختارهای اطلاع‌رسانی و سیستم‌های اطلاعاتی آغاز به کار کرد. این همایش به صورت دوره‌ای برگزار می‌شود و دوره پیشین این همایش در سال 2009 در کشور مجارستان برگزار شده است.    
بنا بر این گزارش، در این همایش اسدالله کریمی رییس سازمان منطقه آزاد کیش، نصرالله جهانگرد دبیر پیشین شورای عالی اطلاع‌رسانی و عضو هیات مدیره انجمن ایرانی جامع اطلاعاتی، محمدرضا آیت‌الله‌زاده شیرازی مدیر پروژه‌تکفای‌2 و احمد تولایی مدیر فناوری اطلاعات شرکت ملی نفت ایران مقالات خود را ارایه خواهند کرد.    


نوکیا 432 میلیون گوشی در یک‌سال فروخت‌
براساس آمار اعلام شده، شرکت نوکیا طی یک‌سال گذشته تعداد 432 میلیون دستگاه تلفن‌همراه به فروش رساند و این در حالی است که یک میلیارد کاربر تلفن‌همراه از دستگاه‌های تولید نوکیا استفاده می‌کنند.
مطالب فوق گفته‌های الیزابت تونگی، مدیر روابط عمومی نوکیا و مسوول ارتباطات زیست‌محیطی در خاورمیانه و آفریقا بود.
وی که روز گذشته به مناسبت هفته درختکاری و فضای سبز براساس برنامه‌های توسعه پایدار به‌
 تهران سفر کرده بود، اظهار داشت: بخش مهمی از فعالیت‌های نوکیا را برنامه‌های زیست‌محیطی‌
 تشکیل می‌دهد.    
تونگی افزود: در حالی که تولیدات در جهان به سمت سبز شدن و پیروی از استانداردهای زیست‌محیطی می‌رود، نوکیا نیز از این قاعده مستثنا نبوده و برنامه‌های تولیدی خود را بر همین اساس پایه‌ریزی کرده است تا جایی که در حال حاضر 80 درصد از مواد مصرفی در گوشی‌های نوکیا قابل بازیافت و مصرف دوباره است. همین‌طور تمامی تولیدکنندگان قطعات جانبی نوکیا در سراسر دنیا ملزم به رعایت این اصل هستند.
وی با اشاره به روش‌های بهره‌وری به کار رفته در نوکیا که باعث کاهش 95 درصدی انرژی طی چند سال اخیر شده، افزود: کوچک کردن بسته‌بندی محصولات نوکیا باعث صرفه‌جویی فراوانی در زمینه منابع طبیعی شده و برآیند آن صرف یکصد ‌هزار تن کاغذ کمتر و 500 میلیون یورو صرفه‌جویی در هزینه‌ها بوده است.
مدیر روابط عمومی نوکیا به طرح بازپس‌گیری محصولات از رده خارج نوکیا اشاره کرد و گفت: طرح بازپس‌گیری یکی از روش‌های برنامه توسعه پایدار، حفظ فضای سبز و فعالیت‌های زیست‌محیطی محسوب شده که در حال حاضر در 85 کشور دنیا اجرا می‌شود.
وی برنامه آینده نوکیا در حفظ محیط‌زیست را کاهش 18 درصدی میزان آلودگی   2CO این محصولات در سال 2010 اعلام کرد.

موبایل دوسیم‌کارته برای خانم‌ها
یک شرکت چینی، تلفن همراهی به نام  +90K-Touch X با شکل مربع طراحی و تولید کرده که قابلیت پشتیبانی از دو سیم‌کارت
را دارد.
به گزارش موبنا به نقل از تکنوبیزینس، گوشی +90 K-Touch X بیشتر شبیه قاب مربع به نظر می‌رسد تا تلفن‌همراه با این حال برای مکالمه طراحی شده است.
گوشی   +90K-Touch X کشویی است و بخش رویی آن فقط صفحه نمایش است. هنگامی که بخش کشویی باز می‌شود صفحه کلید نمایان می‌شود.از ویژگی‌های این گوشی می‌توان به بلوتوث، پشتیبانی از دو سیم‌کارت، دو دوربین و صفحه نمایش لمسی اشاره کرد.
این گوشی در رنگ‌های مشکی، سفید و قرمز برای خانم‌ها عرضه شده است.این گوشی فقط با دو باند شبکهGSM    سازگار است بنابراین امکان استفاده از آن در آمریکای شمالی وجود ندارد. قیمتی که برای این گوشی تعیین شده، 139 دلار است.


با گوگل دوچرخه سواری کنید
گوگل به تازگی امکانات تازه‌ای را به سرویس نقشه خود یاGoogle Maps    افزوده که کاربران با استفاده از آن می‌توانند مسیر مناسب دوچرخه سواری را در چند شهر انتخاب کنند.
به گزارش فارس به نقل از سی نت، گوگل مدعی است افزودن این قابلیت بیش از هر قابلیت دیگری موردنظر و درخواست کاربران سرویس نقشه گوگل بوده و آنها به همین علت این قابلیت را به سرویس یادشده افزوده‌اند.برای استفاده از این سرویس تنها کافی است کاربر مبدا و مقصد حرکت خود را مشخص کند تا سپس سرویس نقشه گوگل بهترین و کوتاه‌ترین مسیر را روی نقشه ترسیم کند. البته این مسیرها معمولا برای پیاده‌روی هم انتخاب‌های مناسبی هستند.  این سرویس قرار است در نهایت 150 شهر را در ایالات‌متحده تحت پوشش قرار دهد و مشخص نیست چه زمانی برای کاربران خارج از آمریکا در دسترس خواهد بود.   سرویس یادشده همچنین قادر به مشخص کردن خیابان‌هایی است که مسیر مناسبی برای دوچرخه سواری دارند با استفاده از این سرویس مدت زمان تخمین‌زده شده توسط گوگل برای طی هر مسیر با دوچرخه هم در دسترس خواهد بود.    

رونمایی محصولات کولر مستر در سبیت 2010
کولرمستر به عنوان یکی از خلاق‌ترین شرکت‌های تولید‌کننده منبع تغذیه، کیس و خنک‌کننده در جهان امسال در نمایشگاه سبیت 2010 که هر ساله در آلمان بر گزار می‌شود با عرضه جدیدترین محصولات در این زمینه درخشید.
به گزارش جهان‌صنعت کولرمستر تولید‌کننده اولین منبع تغذیه با استاندارد 80+ پلاس طلایی این بار نیز در سری پاورهای سایلنت پرو خود مدل 1200 واتی را که دارای گواهینامه80+ پلاس طلایی است، عرضه کرد. همچنین یک مدل جدید دیگر 800 وات از این سری پاورها را که نسبت به پاورهای مشابه در بازار راندمان بالاتر دارد با نمایش و مقایسه دوسیستم مشابه که در یکی پاور کولر مستر 800 وات و دردیگری پاورهای 800 وات از برندهای رقیب جمع آوری شده بود، مقدار توان مصرفی منبع تغذیه کولرمستردر حالت بیکاری 20 وات کمتر از بقیه رقبا بود.    
در این نمایشگاه علاوه بر پاورها، جدیدترین کیس تولیدی این شرکت به نام HAF X  ، خنک‌کننده‌های  6 V، V6 GTI  ،   6HB و نوت پال جدیدErgoStand     از جمله محصولاتی بود که به نمایش درآمد.


اولین جشنواره ستاره‌های فناوری ایران برگزار شد
اولین جشنواره ستاره‌های فناوری ایران با رویکرد شناخت محصولات و شرکت‌های برتر در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در مرکز همایش‌های بین‌المللی رایزن برگزار شد.
به گزارش سیتنا، این جشنواره رویکردی انتخابی در خصوص محصولات و خدمات و همچنین شناخت چهره‌های برتر در این حوزه دارد.
یادآور می‌شود در این جشنواره از برترین فعالیت‌ها، خدمات و کالاهای ارایه شده در بازار فناوری اطلاعات و ارتباطات تقدیر شد.
همچنین هیات دوران به سبب توسعه پرشتاب شبکه و عرضه خدمات پیشرفته و نوین ارزش‌افزوده در کشور، شرکت خدمات ارتباطی ایرانسل را به‌عنوان برترین ارایه‌دهنده خدمات ارتباطی کشور در سال 1388 اعلام و تندیس زرین خود را به این شرکت اهدا کرد.
وعده اجرای شبکه ملی اینترنت در سال 89
معاون فناوری اطلاعات شرکت ارتباطات زیرساخت از اجرای شبکه ملی اینترنت در سال آینده و افزایش دو برابری ظرفیت شبکه زیرساخت کشور خبر داد و گفت که سال آینده ظرفیت شبکه ارتباطات زیرساخت به چهار برابر فعلی افزایش می‌یابد.
به گزارش مهر، محمدعلی آریانیان در مورد وضعیت فعلی شبکه ارتباطات زیرساخت با اعلام این خبر گفت: با ارتقای شبکه زیرساخت، ظرفیت پهنای باند بین‌الملل به 22 گیگابیت در ثانیه و ظرفیت پهنای باند داخلی به 35 گیگابیت در ثانیه رسید.وی خاطرنشان کرد: با اجرای شبکه ملی اینترنت(IP)   در سال آینده ظرفیت فعلی شبکه ارتباطات زیرساخت کشور به چهار برابر ظرفیت فعلی افزایش می‌یابد.
به گفته معاون فناوری اطلاعات شرکت ارتباطات زیرساخت، مناقصه اجرای شبکه ملیIP    در سال‌جاری برگزار شد و پیمانکار این پروژه در حال نصب تجهیزات این شبکه است و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده شبکه ملیIP    در شش ماهه نخست سال 89 به بهره‌برداری می‌رسد و عملیاتی می‌شود.
اجرای شبکه ملی اینترنت(IP)    در لایه‌هایCore    و سوپرCore    برای توسعه و ارتقای زیرساخت‌های اطلاعاتی کشور و با هدف پیاده‌سازی اهداف کمی و کیفی برنامه چهارم توسعه در دستور کار وزارت ارتباطات قرار گرفت.این پروژه برای اولین بار در سال 84 به مناقصه گذاشته شده بود که به جمع‌بندی نرسید و برای سه بار تجدید مناقصه شد.



تاکسی‌های تایوان به وایمکس مجهز می‌شوند
شرکت مخابراتی VMAX Telcom   تایوان اعلام کرد که یک‌هزار دستگاه تاکسی در مرکز این کشور را به سرویس وایمکس مجهز می‌کند.    
به گزارش موبنا به نقل از انگجت، شرکت مخابراتی
MAX Telcom  شهر تایپه  پایتخت تایوان یک‌هزار تاکسی را به سرویس وایمکس مجهز می‌کند. به این ترتیب کاربران به سرویسWi-Fi    برای استفاده از اینترنت بی‌سیم دسترسی خواهند داشت.
بر این اساس، کاربران به سرویس وایمکس رایگان در زمانی که سوار تاکسی هستند، دسترسی خواهند داشت. این سرویس فعلا به شکل رایگان ارایه می‌شود اما در آینده نزدیک قرار است هزینه‌ای برای آن در نظر گرفته شود.
سرویس وایمکس فقط برای تاکسی‌های شهر تایپه ارایه شده اما در آینده این سرویس برای دیگر بخش‌های تایوان هم ارایه خواهد شد. بر اساس این گزارش، ظاهرا لوح‌های اینترنتی داخل بعضی از تاکسی‌ها نصب شده که کاربران امکان دسترسی به اینترنت را از طریق وایمکس خواهند داشت.
جایزه نوبل کامپیوتر برای  طراح اولین رایانه شخصی جهان
طراح اولین سیستم رایانه شخصی جهان توانست جایزه تورینگ را که به دلیل ارزش بالا آن را نوبل کامپیوتر نیز می‌خوانند از آن خود سازد.
به گزارش مهر، یکی از محققان شرکت مایکروسافت جایزه 250 هزار دلاری تورینگ، یکی از مهم‌ترین جوایز فناوری جهان را به دلیل تلاش در طراحی اولین رایانه مدرن شخصی به خود اختصاص داد.
چارلز تکر در دهه 1970 در مرکز تحقیقاتی مشهور پائولو آلتو شرکت زیراکس، ساخت سخت‌افزارهای این مرکز را به عهده داشت و تلاش های وی منجر به ابداع نمایشگرهای خلاقانه و دیگر فناوری‌هایی که الهام بخش نسل‌های آینده رایانه‌ها به شمار می‌روند، شد.
تکر 67 ساله در عین حال در ابداع فناوری شبکه اینترنت برای اتصال رایانه‌ها به یکدیگر نیز همکاری داشته است وی قصد دارد جایزه خود را برای گسترش تحقیقات علمی به دانشگاه کالیفرنیا برکلی اهدا کند. تکر پس از دریافت این جایزه ارزشمند گفت که به هیچ وجه انتظار دریافت آن را نداشته است زیرا معمولا جایزه تورینگ به نظریه پردازان یا نویسندگان نرم‌افزارهای مختلف اهدا شده و در میان آنها اندک افرادی هستند که در زمینه ساخت سخت‌افزار فعالیت داشته‌اند.
بر اساس گزارش NBC  ، از دیگر برندگان اخیر این جایزه بنیان‌گذاران اینترنت، وینت سرف و رابرت کان و داگ انگلبارت مخترع ماوس رایانه بوده‌اند شرکت‌های گوگل و اینتل پایه‌گذاران جایزه تورینگ بوده و نام آن براساس نام ریاضیدان مشهور الن تورینگ انتخاب شده است.
پذیرش بیش از 400 مقالهICT     در مجلات معتبر جهانی
طی برنامه چهارم توسعه بیش از 400 مقاله علمی در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات در مجلات معتبر جهانی پذیرفته شد.
به گزارش سیتنا، دبیرخانه شورای کنترل برنامه‌های مخابرات و فناوری اطلاعات در شاخص پژوهش اعلام کرد: در برنامه پنج ساله چهارم توسعه160 مقالات پذیرفته شده در مجلات معتبر جهانی به عنوان هدف کمی تعیین شد اما پژوهشگران فعال این حوزه توانستند 411 مقاله را در طی این مدت به چاپ برسانند.همچنین بخش پژوهش کشور در شاخص استاندارد‌های ملی مصوب در مراجع ذی‌صلاح حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات از لحاظ کیفی با رشدی معادل 45 درصد مواجه شد. یادآور می‌شود افزایش نسبت بودجه آموزش و پژوهش در برنامه چهارم باعث رشد نسبی در این بخش شد.